Bouw Burj Khalifa: hoe en door wie de toren is gebouwd

Kort gezegd: de bouw van de Burj Khalifa liep van januari 2004 tot de opening op 4 januari 2010, door Samsung C&T, BESIX en Arabtec, naar een ontwerp van Skidmore, Owings & Merrill. De toren staat op 192 diepe betonpalen in zwak gesteente, de betonnen kern werd tot een record van 606 m omhoog gepompt en in de zomer ‘s nachts met ijs gestort, en de stalen spits werd binnen in de toren in elkaar gezet en op zijn plek gevijzeld. Op het hoogtepunt werkten er ongeveer 7.500 geschoolde arbeiders, vooral uit Zuid- en Oost-Azië.

Hoe is de fundering in woestijngrond gelegd?

De toren rust op 192 palen diep in zwak gesteente, onder een dikke betonplaat. In 2003 vonden 33 proefboringen tot 140 m diepte “zwak tot zeer zwak zandsteen en siltsteen” op een paar meter onder het oppervlak, in een gebied dat de studie seismisch actief noemde. Het antwoord was een fundering op diepe palen.

De cijfers, volgens Wikipedia:

• 192 palen, elk 1,5 m in doorsnee en 43 m lang, meer dan 50 m diep.
• Meer dan 45.000 m³ beton, meer dan 110.000 ton zwaar, in de fundering.
• Ongeveer 450.000 ton: het totale gewicht van het gebouw waarvoor de fundering is ontworpen.
• Een kathodisch beschermingssysteem onder het beton, zodat het zoute, sulfaatrijke grondwater het staal niet aantast.

Het graafwerk begon in januari 2004 en het heien in februari 2004. In maart 2005 begon de constructie te rijzen.

Hoe pompten ze beton zo hoog?

Met een pomp die speciaal ervoor gebouwd was, en door ‘s nachts te storten. Putzmeister ontwikkelde voor de toren een nieuwe hogedrukaanhangerpomp, de BSA 14000 SHP-D. Op 13 mei 2007 vestigde die een record voor verticaal betonpompen op een gebouw, op 452 m, en later bracht hij beton tot 606 m, de 156e verdieping. Het Skyscraper Museum vermeldt dat het beton werd gestort met een klimbekisting die met de kern meeklom.

Hitte was het andere probleem. In de Golf kan het 50 °C worden, en beton dat te snel uithardt scheurt. In de zomer deden de ploegen daarom ijs in het mengsel en stortten ze ‘s nachts, als de lucht koeler en vochtiger was. Elke lading werd getest, en CTLGroup deed kruip- en krimpproeven voor SOM.

In totaal gebruikte de toren 330.000 m³ beton en 55.000 ton wapeningsstaal, in meer dan 22 miljoen manuren. Het ontwerp gebruikt het idee van gebundelde buizen van Fazlur Rahman Khan, waardoor volgens Wikipedia naar verhouding ongeveer de helft van het staal van het Empire State Building nodig was. De 27 terugsprongen, spiraalsgewijs langs de Y-vormige plattegrond, zijn gevormd om de wind te temmen. De mijlpalen kwamen snel: verdieping 50 in juni 2006, voorbij Taipei 101 als hoogste gebouw ter wereld op 21 juli 2007, en de volle hoogte van 829,8 m op 17 januari 2009. Meer getallen staan in Burj Khalifa weetjes.

Wie heeft de Burj Khalifa gebouwd?

Het Zuid-Koreaanse Samsung C&T bouwde de Burj Khalifa, in een joint venture met het Belgische BESIX en het Emiraatse Arabtec. Wikipedia vermeldt dat Samsung C&T ook aan de Petronas Twin Towers en Taipei 101 had gewerkt. Het bredere team:

Rol	Bedrijf of persoon
Ontwikkelaar en eigenaar	Emaar Properties
Architect en constructeur	Skidmore, Owings & Merrill (Adrian Smith, hoofdarchitect; Bill Baker, constructeur)
Hoofdaannemer	Samsung C&T, met BESIX en Arabtec
Projectmanager	Turner
Toezichthoudend ingenieur	Hyder Consulting
Architectonisch toezicht	NORR Group
Gevelbekleding	Far East Aluminium

Een deel van het staal kwam van ver. Meer dan 35.000 ton constructiestaal kwam van het Palast der Republik in Berlijn, het oude parlement van Oost-Duitsland, dat na de sloop in 2008 naar Dubai werd verscheept. Wie hem tekende, lees je in wie de Burj Khalifa ontwierp; van wie hij is, in wie is eigenaar van de Burj Khalifa.

Hoe is de spits op zijn plek gekomen?

De spits werd binnen in de toren gebouwd en van binnenuit omhooggeduwd. Het Skyscraper Museum beschrijft het zo: het bovenste deel, een stalen buis van 350 ton, werd binnen in het gebouw uit meer dan 20 gelaste delen in elkaar gezet en daarna hydraulisch naar zijn eindpositie gevijzeld in acht afzonderlijke hefbewegingen, met drie hydraulische strengvijzels en een reeks rolgeleiders. Boven verdieping 156 werd het stalen frame gehesen met een kraan en een bok die aan de betonnen kern vastzaten.

Volgens Wikipedia bevat de voltooide spits meer dan 4.000 ton constructiestaal, met een centrale buis van 350 ton en 200 m. De spits is in totaal 244 m hoog en bevat communicatieapparatuur. De toren bereikte zijn volle hoogte op 17 januari 2009, Emaar meldde de buitenkant af op 1 oktober 2009, en hij ging open op 4 januari 2010.

Wie waren de arbeiders, en hoe waren de omstandigheden?

De meeste arbeiders kwamen uit Zuid- en Oost-Azië, en hun loon en huisvesting kregen veel kritiek. Op 17 juni 2008 waren er ongeveer 7.500 geschoolde arbeiders op de bouwplaats. Volgens persberichten uit 2006 verdienden geschoolde timmerlieden £ 4,34 per dag en ongeschoolde arbeiders £ 2,84. Een onderzoek van de BBC en een rapport van Human Rights Watch beschreven slechte huisvesting, lange dagen en lage lonen, en Wikipedia noemt klachten dat bij sommige arbeiders het paspoort werd ingenomen.

In maart 2006 kwamen ongeveer 2.500 arbeiders in opstand over te late bussen aan het eind van hun dienst, met bijna £ 500.000 schade als gevolg. Tijdens de bouw werd één dodelijk ongeval gemeld, al merkte Human Rights Watch op dat sterfgevallen op het werk in de VAE slecht worden bijgehouden.

Het verhaal van de bouw zie je in de toren zelf: de aanbiedingen voor SKY verdieping 148 en de Lounge noemen allebei een tentoonstelling over de bouw op de begane grond. Het ticket voor verdieping 124 en 125 begint bij € 44 (AED 189), omgerekend uit dirham (1 USD = 3,6725 AED, 1 EUR = 1,1481 USD), en scoort 4,3 bij 92.917 beoordelingen van dat ticket op GetYourGuide. Alle opties staan op de pagina met Burj Khalifa-tickets.